دویتریفیکیشن چیست؟

طی فرآیند فیوز گلاس، گاها اثر دویتریفیکیشن (Devitrification) به‌عنوان یک ایراد و مشکل جانبی بر روی سطح یا درون شیشه به وجود می‌آید -هرچند بعضی از هنرمندان عامدانه از آن به‌عنوان یک تکنیک بصری استفاده می‌کنند. طی این فرایند سطح شیشه که یک جامد آمورف (غیر بلوری) است کریستالیزه و بلوری می‌شود. فرآیند کریستالیزه شدن باعث می‌شود سطح شیشه، دانه‌دانه، سفید، چروک و چرک به نظر برسد این تقریباً شبیه شیشه اسیدکاری شده اما با بافتی غیر یکنواخت‌تر است. همهٔ مواد را می‌توان با جلوگیری از تبلورشان به‌صورت آمورف درآورد، به این صورت که باید سرعت سرمایش برای تبدیل فاز مایع به جامد به‌قدری بالا باشد که اتم‌ها فرصت حرکت و چیده شدن به‌صورت بلوری در کنار یکدیگر را نداشته باشند. از شیشه‌ها می‌توان به‌عنوان نمونه‌ی مناسبی در این زمینه اشاره کرد.

دویتریفیکیشن

تفاوت ساختار جامد آمورف و کریستالی

علل و دلایل رخ دادن دویتریفیکیشن را به‌اختصار “دویت” می‌نامند. از عمده‌ترین دویت‌ها می‌توان از آلودگی سطحی شیشه، آلودگی کوره فیوز گلاس، طولانی شدن پروسه سرد کردن (فاز سوم) و آنیلینگ طولانی (فاز چهارم) یاد کرد. همچنین بعضی از شیشه‌ها به دلیل آرایش شیمیایی خاصشان، تمایل بیشتری به دویتریفیکیشن شدن دارند، به‌عنوان‌مثال شیشه‌های دارای آهک زیاد و شیشه‌های مات (اوپاک) به نسبت دیگر شیشه‌ها به دویتریفیکیشن حساس‌تر هستند.

روش‌های اجتناب از دویتریفیکیشن:

  1. سطح شیشه را از هرگونه آلودگی، گردوغبار، چربی و همچنین اثرانگشت پاکیزه کنید.
  2.  سطح شیشه را از هرگونه خاکه شیشه حاصله از سابیدن و اره کردن آن توسط دستگاه ساب یا اره شیشه پاک و تمیز کنید.
  3. استفاده از ایزوپروپیل الکل به‌عنوان پاک‌کننده سطح شیشه پیشنهاد می‌شود.
  4. درون کوره را از هرگونه گردوغبار و آلودگی تمیز نگه‌دارید.
  5. از مایع ضد دویتریفیکیشن استفاده کنید.
  6. ترجیحاً از شیشه‌هایی با آهک بالا استفاده نکنید.
  7. مدت‌زمان سرد کردن و آنیلینگ (فازهای سوم و چهارم) را کوتاه‌تر کنید.
  8. از قلع سنج استفاده کنید و سطح داری قلع را به سمت کف کوره قرار دهید.

دویتریفیکیشن

ظاهر و نمای شیشه کریستاللاین شده

روش‌های اصلاح:

روش‌های غیر مکانیکی:

  1. بهترین روش، کاور کردن کامل سطح کار به کمک یک‌لایه پودر شیشه بی‌رنگ هم‌فاز و پخت مجدد آن در کوره است.

    دویتریفیکیشن

    پوشاندن سطح شیشه دویتریفیکیشن شده با یک‌لایه کامل پودر شیشه بی‌رنگ

  2. یک قطعه شیشه شفاف و سالم روی سطح کار قرار دهید و مجموعه را مجدداً در کوره پخت کنید.
  3. سطح کار را به مایع ضد دویتریفیکیشن آغشته کنید و مجدداً قطعه را در کوره پخت کنید.
  4. کار را در حمام اسید و یا اسید اتچینگ پولیش یا ساب داده و در کوره مجدداً پخت کنید.

روش‌های مکانیکی:

  1. سطح کار را به کمک سندبلاست سابیده و کار را مجدداً پخت کنید.
  2. سطح کار را به کمک ساب پنوماتیک دستی پولیش و مجدداً در کوره پخت کنید.
در پستی جداگانه روش تهیه مایع ضد دویتریفیکیشن را آموزش خواهم داد.

جامد آمورفDevitrification